نقشه سايت        EN   FA 
امروز

 بسمه تعالي

درس زندگى

بعد از كتاب الله، قرآن مجيد، بزرگترين سرمايه ما، سنت پيامبر(صلى الله عليه وآله)و احاديث ارزنده اهل بيت(عليهم السلام) است، و اين همان دو ثقل بزرگى است كه بعد از رحلت پيامبر(صلى الله عليه وآله) به يادگار مانده و دست زدن به دامان آنها مانع گمراهى و ضلالت است.
ياده كردن اين برنامه هادرمتن زندگى وعملكردن به آن است. بنابراين بياييد همگى از خدا توفيق بطلبيم كه، نخست توفيق فهم و درك صحيح اين احاديث، و سپس عمل به آنها را، به ما مرحمت كند.                                              انشاءالله

 

التماس دعا
دفتر فرهنگ اسلامي

دانشگاه آزاد اسلامي واحد نايين




درس اوّل
انديشه، تدبّر، تفكّر

أَلا لا خَيْرَ فى عِلم لَيْسَ فيهِ تَفَهُّمٌ               آگاه باشيد: دانشى كه در آن انديشه نيست سودى ندارد!
أَلا لا خَيْرَ فى قَرَائة لَيْسَ فيْها تَدَبُرٌ            آگاه باشيد: تلاوت قرآن كه در آن تدبّر نباشد نفعى ندارد!
أَلا لا خَيْرَ فى عِبادَة لَيْسَ فيْها تَفَكُّرٌ           آگاه باشيد: عبادتى كه در آن تفكّر نيست بى اثر است!

كافى /ج 1، ص 36

شرح كوتاه

   انباشتن مغزازفرمول هاى علمى وقوانين منطقى واصول فلسفى وهرگونه دانشى مادامى كه باانديشه صحيح وجهان بينى روشن وآشنايى بااصول زندگى انسانى، هماهنگ نباشد بسياركم اثراست.
   همان طوركه خواندن آيات شريفه قرآن اگربا تدّبرودقّت درعمق معانى آن همراه نباشد تأثير آن ناچيز است، و عباداتى كه نور تفكّر و عقل بر آن نتابد جسمى است بى روح،وفاقد اثرعالى تربيتى است.

بازگشت به لیست درس ها



درس دوم
پيمانه تدبير

  
امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد:صَلاحُ حالِ التّعايُشِ وَ التَّعاشُرِ مِلاَمِكْيال ثُلْثَاهُ فِطْنَةٌ وَثُلْثَهُ تَغافُلٌ(تحف العقول، صفحه 267)

 ترجمه

اصلاح وضع زندگى و معاشرت با پيمانه اى انجام مى شود كه دو سوّم آن هوشيارى است و يك سوّم آن بى اعتنايى و تغافل!
 

 شرح كوتاه

   هيچ كارى بدون مطالعه و نقشه و هوشيارى سر نمى گيرد، همچنين هيچ كارى بدون بى اعتنايى هم به سامان نمى رسد. به تعبير بهتر و روشنتر: اگر ما بخواهيم بدون مطالعه و دقت كار كنيم مواجه با شكست خواهيم شد ولى اگر بخواهيم براى تمام احتمالات ممكن و حوادث پيش بينى نشده به هنگام انجام كارها خود را معطل سازيم به اين آسانى قادر بر انجام كارى نيستيم و براى يك كار بايد سال ها مطالعه كنيم، و نيز براى انتخاب دوست و شريك و همسر و مانند آن، لذا فرمود دو سوّم دقّت و يك سوّم بى اعتنايى.

بازگشت به لیست درس ها
 


درس سوم
در غذاى جسم سختگيرند اما...

 

 امام حسن(عليه السلام) مى فرمايد: عَجِبْتُ لِمَنْ يَتَفَكَّرُ فى مَأْكُولِه كَيْفَ لا يَتَفَكَّرُ فى مَعْقُولِهِ، فَيُجَنِّبُ بَطْنَهُ ما يُؤْذيهِ وَيُودِعُ صَدْرَهُ ما يُرْدِيهِ. (سفينة البحار ماده طعم)
ترجمه
عجب دارم از آنها كه به غذاى جسم خود مى انديشند; امّا به غذاى روح خود نمى انديشند، خوراك ناراحت كننده از شكم دور مى دارند; امّا قلب خود را با مطالب هلاكت زا آكنده مى كنند.

  شرح كوتاه

همان طور كه پيشواى بزرگ ما فرموده مردم معمولا در غذاى جسمانى خود سختگيرند جز در پرتو نور چراغ دست به سفره نمى برند، و جز با چشم باز لقمه بر نمى گيرند، از غذاهاى مشكوك مى پرهيزند، و بعضى هزار گونه نكات بهداشتى را در تغذيه جسم رعايت مى كنند.
امّا در غذاى جان، با چشم بسته، در لابه لاى ظلمت هاى بى خبرى، هرگونه غذاى فكرى مشكوكى را در درون جان خود مى ريزند، گفتار دوستان نامناسب، مطبوعات بدآموز، تبليغات مشكوك يا مسموم همه را به آسانى مى پذيرند و اين جاى بسيار شگفتى است.

 

بازگشت به لیست درس ها


درس چهارم
نقش قلم

 امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد: ما رَأَيْتُ باكِياً اَحسَنَ تَبَسُّماً مِنَ الْقَلَمِ! (از كتاب لطايف و ظرايف)
 

ترجمه

هيچ گريانى را نديدم كه همچون قلم به زيبايى تبسم كند.
 

 شرح كوتاه

قلم گوياى عواطف و ترجمان خرد آدمى است.
قلم بنيان گذار تمدّن ها و گرداننده چرخ هاى جامعه است.
قلم در گريه هاى مداوم خود شرح دردهاى جانكاه انسانها مى گويد و در تبسّمى كه همواره در ميان دو لب دارد، نشاط عشق، و شوق حيات، و رمز زندگى و هزار گونه زيبايى نهفته است.
 ولى افسوس همين قلم هنگامى كه به دست نا اهل افتد از قطره هاى اشكش، قطره هاى خون مى ريزد و تبسّمش نيشخندى است بر عالى ترين ارزش هاى انسانى! 

 بازگشت به لیست درس ها


 درس پنجم
در ميان دو مسؤوليت بزرگ

 

 امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد: اَلْمُؤْمِنُ بَيْنَ مَخافَتَيْنِ: ذَنْبٌ قَدْ مَضَى لا يَدْرِى ما صُنْعُ اللهُ فيه وَ عُمْرٌ قَدْ بَقِىَ لا يَدرِى ما يَكْتَسِبُ فِيهِ
(اصول كافى، ج 2، ص 7)

 ترجمه

انسان با ايمان همواره از دو چيز نگران است از گناهان گذشته خود كه نمى داند خدا با او چه رفتار مى كند، و از عمر باقيمانده كه نمى داند خود چه خواهد كرد!
 

 شرح كوتاه

   بارزترين نشانه ايمان، احساس مسؤوليت است، احساس مسؤوليت در برابر اعمالى كه انجام داده و احساس مسؤوليت در برابر وظايف و تكاليفى كه در پيش دارد.
   آن كسى كه اين دو احساس را دارد همواره به فكر جبران كوتاهى هاى گذشته است; و همچنين در فكر پيدا كردن بهترين راه ممكن براى استفاده از فرصت هاى باقيمانده، و اين هر دو رمز تكامل و پيشرفت يك انسان با يك ملت است، مردمى كه نه به اعمال گذشته مى انديشند و نه به فكر ساختن آينده اند، افرادى بينوا و بدبختند.

 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس ششم
عوامل نابودى جامعه

 پيامبر اعظم (ص)مي فرمايد: أَرْبَعٌ لا يَدْخُلُ بَيتتاً واحِدَةٌ مِنْها إِلاَّ خَرِبَ وَلَمْ يَعْمُرْ بِالْبَرَكَةِ: الخِيانَةُ وَ السَّرِقَهُ وَ شُرْبُ الخَمْرِ وَ الزّنا.
(نهج الفصاحه ص 320 (1924))

 

ترجمه

چهار چيز است كه اگر يكى از آنها در خانه اى وارد شود، ويران مى گردد و بركت خدا آن را آباد نمى كند:خيانت، دزدى، شرابخورى، و عمل منافى عفت!
 

 شرح كوتاه

   نه تنها خانه ها، كه اجتماعات نيز از اين قانون بر كنار نيستند:
هنگامى كه خيانت در اجتماعى نفود كند روح اعتماد از آن برچيده مى شود.
و هنگامى كه سرقت در اَشكال مختلف در آن راه يابد آرامش از آنها رخت بر مى بندد. 
وهنگامى كه ميگسارى در ميان آنها رايج گردد،افكارى ناتوان و فرزندانى معلول و جوانانى بى اثر خواهندداشت.
و هنگامى كه دامان آنها آلوده بى عفتى گردد بنيان خانواده ها متزلزل خواهد گشت، و نسل آينده آنها به فساد كشيده خواهد شد.

 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس هفتم
 تنبلى و فقر 

 اميرمؤمنان على(عليه السلام) مى فرمايد: إنَّ الأَشْياءَ لَمّا ازْدَوَجَتْ إزْدَوَجَ الْكَسَلُ وَ الْعَجْزُ فَنَتَجا بَيْنَهَما اَلْفَقْرَ. (بحارالأنوار، جلد 78، صفحه 59 و تحف العقول، صفحه 158)
 

ترجمه

آن روز كه همه چيز با هم ازدواج كردند «تنبلى» و «ناتوانى» به هم آميخته و از آن دو فرزنى به نام «فقر و تنگدستى» متولد شد!
 

 شرح كوتاه

همه چيزى در پرتو سعى و كوشش به دست مى آيداينحقيقتىاستكهاسلامبهماآموخته.
   تنبلى، سستى، ناتوانى، و فرار از برابر حوادث سخت و مشكلات، چيزى است كه با روح ايمان هرگز سازگار نيست.
   اينهامولودى جزفقر، فقردرهمه جهات، فقراقتصادى واخلاقى ومعنوى نخواهدداشت، درحالى كه مردم باايمان بايد درتمام جهات متّكى به خود و بى نيا زباشند.

 

بازگشت به لیست درس ها


 درس هشتم
باران دانش بر دل ها

 

 
لقمان حكيم مى گويد: يا بنَىَّ إنَّ يُحْيِى الْقُلُوبَ بِنُور الحِكْمَةِ كَما يُحْيِى الأرضَ بِوابِلِ السَّماءِ(بحارالانوار، ج 1)

 

ترجمه

فرزندم! خدا دل هاى آدميان را با نور دانش زنده مى كند، آن سان كه زمين هاى مرده را با باران هاى پر بركت آسمان!
 

 شرح كوتاه

 سرزمين دل انسان همچون باغستانى است كه انواع نهال ها و بذرهاى گلها و گياهان و درختان برومند در آن پاشيده شده است، كه اگر بموقع آبيارى شود محيطى پر طراوت و پر ثمر به وجود خواهد آورد.
   تنها وسيله آبيارى اين سرزمين قطرات زنده كننده باران علم و دانش است. و به همين دليل دل هاى بى دانشان دل هايى است مرده، بى فروغ و بى ثمر.     هميشه، و در هر حال، جان خود را با نور دانش زنده نگهداريم.

 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس نهم
سرچشمه تكبّر


 از امام صادق(عليه السلام) نقل شده: ما مِنْ رَجُل تَجَبَّرَ أَؤ تَكَبَّرَ إلاّ لِذِلَّة يَجِدُها فِى نَفْسِهِ (بحار الانوار، جلد 73، صفحه 225)
 

ترجمه

هيچ كس بر ديگران بزرگى نمى فروشد مگر به خاطر حقارتى كه در درون وجود خود احساس مى كند!
 

 شرح كوتاه

اين نكته امروز در پرتو تحقيقات روانشناسى و روانكاوى مسلّم شده است كه سرچشمه تكبّر و بزرگى فروختن بر ديگران چيزى جز عقده حقارت نيست; آنها كه مبتلا به اين عقده هستند و از آن رنج مى برند براى جبران كمبودهاى خود متوسل به اين وسيله غلط يعنى خود را به طور مصنوعى بزرگ نشان دادن مى شوند و از اين راه بر حقارت اجتماعى خود مى افزايند و بيش از پيش خود را منفور مى سازند.
   اين مسأله روانى به روشنى در گفتار معجزه آسايى كه در بالا از امام صادق(عليه السلام)نقل شده ديده مى شود.
   ولى افراد با ايمان بر اثر شخصيت درونى همواره در برابر ديگران متواضعند.

 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس دهم
سه چيز با ارزش در پيشگاه حق

 

پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: ثَلاثُ تَخرُقُ الْحُجُبَ وَ تَنْتَهِى إلَى مَا بَيْنَ يَدَى اللهِ: صَرِيْرُ أَقْلامِ الْعُلَمَاءِ وَ وَطْىُ أَقْدامِ الُْمجَاهِديْنَ وَ صَوْتُ مَغازِلِ الُْمحْصَناتِ (كتاب الشهاب فى الحكم و الاداب، صفحه 22)
 

ترجمه

سه چيز است كه حجاب ها را پاره مى كند و به پيشگاه عظمت خدا مى رسد:
صداى گردش قلم هاى دانشمندان به هنگام نوشتن!
و صداى قدم هاى مجاهدان در ميدان جهاد!
و صداى چرخ نخ ريسى زنان پاكدامن!

 

 شرح كوتاه

چه تعبير عجيب و پر معنا! سه صداست كه در اعماق هستى نفوذ مى كندوطنين آن تاابديت پيش مى رود وبه پيشگاه عظمت پروردگارمى رسد: آهنگ دانش وقلم، هرچند آهسته وكوتاه باشد وآهنگ جهاد وفداكارى وآهنگ تلاش وكوشش كارهرچندبه ظاهركوچك باشد.
   ودرحقيقت اساسي كه اجتماع سربلند انسانى رانيزهمين سه چيزتشكيل مى دهد، دانش، جهاد وكار.

 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس يازدهم
شهادت حسين(عليه السلام
)
 
پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: إنَّ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ حَرَارَةٌ فِى قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لَنْ تَبْرُدَ أَبَداً.(مستدرك الوسايل، جلد 2، صفحه 217)

 

ترجمه

شهادت امام حسين(عليه السلام) در دل هاى افراد با ايمان آتش و حرارتى ايجاد مى كند كه هرگز خاموش نخواهد شد.
 

 شرح كوتاه

پيكار خونين در جهان بسيار بوده كه با گذشت چند ماه و چند سال به دست فراموشى سپرده شده است و گذشت ماه و سال گرد و غبار نسيان بر آن پاشيده; امّا خاطره جانبازى آنان كه در راه خدا و آزادى انسانها، در راه شرف و فضيلت همه چيز خود را فدا كردند فراموش نخواهد شد; زيرا، خدا، آزادى، شرف و فضيلت كهنه شدنى نيست; امام حسين(عليه السلام)و يارانش سر سلسله اين مجاهدان بودند.
 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس دوازهم
دو نشانه مسلمان واقعى

 

 
پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: لا تَنْظُرُوا إلى كَثْرةِ صلاتِهِمْ وَصَوْمِهِمْ وَ كَثْرَةِ الْحَجِّ وَ الْمَعْرُوفِ وَطَنْطَنِتِهِمْ بِالليْلِ وَلكِنْ أْنْظُروا إلى صِدْقِ الْحَدِيْثِ وَأَداءِ الأَمانَةِ

 

نقل از كتاب سفينة البحار

ترجمه : تنها به زيادى نماز و روزه و حج و نيكى به ديگران و شب زنده دارى بعضى نگاه نكنيد (اگر چه اينها در مورد خود مهم است) بلكه نگاه به «راستگويى» و «امانت» آنها كنيد!
 

  شرح كوتاه

   بامطالعه مدارك اسلامى اين حقيقت روشن مى شودكه دونشانه قطعى مسلمان واقعى اين است كه«راستگو» و«امين» باشد و بااينكه عبادات اسلامى همچون نمازوروزه وحج، برنامه هاى عالى تربيتى هستند، ولى تنها اينها نشانه اسلام نيستند، بلكه بايد باراستگويى وامانت تكميل گردند.
 

بازگشت به لیست درس ها


 

 درس سيزدهم
 آتش خشم!
  
امام باقر(عليه السلام) مى فرمايد:    إنَّ هَذا الْغَضَبَ جَمْرَةٌ مِنَ الشَّيْطانِ تُوْقَدُ فِى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ   (بحار الانوار، جلد 73، صفحه 278
ترجمه: خشم و غضب شعله سوزان آتشى است از ناحيه شيطان كه در درون دل آدمى افروخته مى شود.

 

 شرح كوتاه

   كمتر اتفاق مى افتد كه انسان كارى در حال غضب انجام دهد و يا تصميمى بگيرد و بعد پشيمان نشود; زيرا به هنگام افروخته شدن آتش سوزان غضب، عقل و درايت بكلى كنار مى رود، و اعصاب و عضلات غالباً در مسيرى به حركت مى افتد كه جبران خسارت ناشى از آن گاهى در يك عمر هم ممكن نيست!
   بايد با نهايت دقّت و سرعت اين شعله شيطانى را به هنگام بروز، محاصره كرده و خاموش كنيم و الاّ ممكن است خرمن زندگى ما يا انسانهاى ديگر را در كام خود فرو برد و بسوزاند.

 

بازگشت به لیست درس ها
 


درس چهاردهم

منابع ثروت

 پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: أُطْلُبُوا الْرِّزْقَ فِى خَبايا الأَرْضِ (نقل از كتاب نهج الفصاحه)

ترجمه:روزى را در نهانگاه هاى زمين بجوييد

 شرح كوتاه

   درآن عصروزمانى كه اهميّت معادن وآنچه درنهانگاه هاى زمين قرار دارد، معلوم نبود، اين دستور از طرف پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) صادر شد كه مسلمانان اعماق زمين را جستجو كنند و منابع درآمد و آنچه را به زندگى آنها رونق مى بخشد ازآنجا بيرون كشند، اينگونه دستورهاهم نشانه اى ازعمق تعاليم اسلام است وهم سرمشقى براى تلاش و كوششى به خاطر آبرومند زيستن مسلمانان!
 

بازگشت به لیست درس ها


درس پانزدهم

بدترين پيشه ها

 پيغمبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) فرمود:«شَّرُ الْمَكَاسِبِ كَسْبُ الرِّبا»

امام صادق(عليه السلام ) فرمود:إِذَا أَرادَاللهُ بِقَوْم هَلا كاً ظَهَرَ فِيْهِمُ الْرِّبا

از كتاب وسايل الشيعه، جلد 12، صفحه 426 و 427

ترجمه

پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرمود: بدترين كسب ها كسبى است كه آميخته با رباخوارى باشد.

امام صادق(عليه السلام) فرمود: هنگامى كه خداوند بخواهد ملتى را هلاك كند رباخوارى در ميان آنها آشكار مى گردد.

 شرح كوتاه

   با تمام رونقى كه بازار رباخواران در دنياى امروز دارد، و وابستگى خاصى كه جهان امروز با رباخوارى در اشكال گوناگون پيدا كرده، جاى شك نيست كه رباخوارى نظام مالى و اقتصادى جمعيّت ها را ويران مى سازد و سبب مى شود كه ثروت ها به گونه وحشتناكى در دست افراد و مؤسسات معدودى جمع گردد و اين تقسيم غير عادلانه ثروت ها خود سرچشمه انواع بدبختى هاى اجتماعى و مفاسد اخلاقى است.
 

بازگشت به لیست درس ها


درس شانزدهم

امارت و اسارت!

 اميرمؤمنان على(عليه السلام) مى فرمايد:
تَفَضَّلْ عَلَى مَنْ شِئْتَ تَكُنْ أَمِيَرهُ
وَاسْتَغْنِ عَمِّنْ شِئْتَ تَكُنْ نَظِيْرَهُ
وَافْتَقِرٌ إلى مَنْ شِئْتَ تَكُنْ أَسِيْرَهُ

 ترجمه:
به هركس مى خواهى نيكى كن تا امير او شوى!
از هركس مى خواهى بى نياز شو تا همانند او شوى!
و به هركس مى خواهى محتاج شو تا اسير او گردى!

 شرح كوتاه

   درروابط اجتماعى افراد و ملت ها اين قانون با قدرت تمام حكومت مى كندكه حكومت ازآنِ دستِ دهنده است و دستِ گيرنده خواه ناخواه زيردست است، افراد وملت هاى نيازمند درواقع بردگانى هستندكه فرمان بردگى خود را با ابراز نياز واحتياج به ديگران امضاءكرده اند، مسلمان واقعى كسى است كه بكوشد ارتباط اجتماعى خود را باديگران براساس كمك متقابل قراردهد نه يك جانبه وگرفتن كمك بلاعوض بايد مخصوص افراد معلول وازكار افتاده باشد.

 

بازگشت به لیست درس ها

مأخذ : يكصد و پنجاه درس زندگي- ناصر مكارم شيرازي

تعداد بازديد : 2566
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آدرس دانشگاه آزاد اسلامي واحد نائين
نائين- ميدان مدرس - بلوار دکتر حسين فاطمي
کد پستي 8391965931
فکس : 03146266200
کليه حقوق  اين سايت متعلق به دانشگاه آزاد واحد نايين ميباشد.